Gazi Mangala Kuralları
Mangala iki kişiyle oynanan, zar ve şans olmayan bir zekâ oyunudur. Kuralları beş dakikada öğrenilir. Her kuralın yanındaki tahtada ▶ Göster'e basın; hamle yavaşça oynanır ve ne olduğu yazılır. Akıllı tahtada ⛶ Büyüt ile tam ekran anlatabilirsiniz.
Kısaca Mangala
Tahtayı Tanıyalım
Tahtada karşılıklı iki sıra hâlinde 6'şar kuyu vardır. Önündeki (alttaki) 6 kuyu senindir, karşıdakiler rakibinindir. Sağ tarafındaki büyük çukur senin hazinendir; sol taraftaki rakibinin hazinesidir. Hazineye giren taş bir daha çıkmaz, oyunun sonunda hazinedeki taşlar sayılır.
1Taşları Dağıtma
Sıran gelince kendi tarafındaki bir kuyunun taşlarının hepsini alırsın. İlk taşı aldığın kuyuya geri bırakırsın, kalanları saat yönünün tersine (sağa doğru) her kuyuya birer tane bırakırsın.
Tek taş olursa: Kuyuda yalnızca 1 taş varsa o taş aynı kuyuda kalmaz, yandaki kuyuya geçer.
Öğretmene: Çocuklara taşları sesli saydırın: "bir burada, iki, üç, dört". En çok yapılan hata ilk taşı aynı kuyuya bırakmayı unutmaktır.
+Hazinenden geç, rakibinkini atla
Elindeki taşlar kendi hazinenin üstünden geçerken hazinene de bir taş bırakırsın. Rakibin hazinesine asla taş bırakılmaz, onu atlayıp devam edersin. Çok taşlı bir kuyu tahtanın etrafını dolaşıp sana geri dönebilir.
2Bir Hamle Daha
Elindeki son taş kendi hazinene düşerse sıra rakibe geçmez, bir hamle daha yaparsın. Bu art arda birkaç kez olabilir.
Sihirli sayı 8: Kuyunun numarası ile içindeki taş sayısının toplamı 8 ise son taş hazineye düşer. 4. kuyuda 4 taş, 5. kuyuda 3 taş, 6. kuyuda 2 taş (ya da tek taş) hep bir hamle daha kazandırır. Kuyular soldan sağa 1'den 6'ya numaralıdır.
3Çift yap, hepsini al
Son taş rakibin kuyusuna düşer ve o kuyudaki taş sayısı çift olursa (2, 4, 6, 8…) o kuyudaki bütün taşları hazinene alırsın.
Dikkat: Senin bıraktığın son taş da sayılır. Rakibin 3 taşlı kuyusuna son taşını bırakırsan 4 olur ve 4 taşı birden alırsın. Kendi kuyularında çift kuralı işlemez.
4Boş Kuyu Yakalaması
Son taş kendi tarafındaki boş bir kuyuya düşerse ve tam karşısındaki rakip kuyusunda taş varsa, o son taşla birlikte karşıdaki taşların hepsini hazinene alırsın.
Karşıdaki kuyu boşsa bir şey olmaz; taşın orada kalır ve sıra rakibe geçer.
5Oyunun Sonu ve Kazanan
Bir oyuncunun 6 kuyusunun hepsi boşalınca oyun biter. Taşları ilk biten oyuncu, rakibinin kuyularında kalan bütün taşları da kendi hazinesine alır.
Taşlar sayılır, hazinesinde çok taş olan kazanır. 48 taşın yarısından fazlası, yani 25 taş kazanmaya yeter. 24-24 biterse berabere.
Öğretmene: Bu kural oyunun sonunu heyecanlı yapar. Geride görünen bir öğrenci kuyularını hızlıca boşaltarak oyunu çevirebilir; bunu sınıfa sorun: "Kim önde, kim kazanır?"
Sık Yapılan Hatalar
- İlk taşı aynı kuyuya bırakmamak. Birden çok taş varsa ilk taş alındığı kuyuya geri konur.
- Tek taşı yerinde bırakmak. Kuyuda tek taş varsa o taş yandaki kuyuya gider.
- Rakibin hazinesine taş koymak. Rakibin hazinesi her zaman atlanır.
- Kendi kuyusunda çift saymak. Çift kuralı sadece rakibin kuyusunda geçerlidir.
- Boş kuyuda karşıya bakmamak. Karşı kuyu boşsa yakalama olmaz.
- Rakibin kuyusundan oynamak. Sadece kendi tarafındaki kuyulardan taş alınır.
Gazi Mangala'da Elle taş bırakma modunu açarsanız bu hataların hiçbiri yapılamaz; yanlış kuyuya dokunan öğrenciye nedeni yazılır.
Sınıfta Deneyin
Soruyu tahtaya yansıtın, öğrenciler cevabı tahtaya dokunarak versin. Yanlışta tahta sallanır, doğruda hamle oynanır ve kural anlatılır.
Öğretmen İçin 40 Dakikalık Ders Planı
Akıllı tahta ya da projeksiyonla, tek bilgisayarla uygulanabilir. Öğrencilerin ayrıca cihazı varsa son bölüm çevrimiçi de oynanabilir.
| Süre | Etkinlik | Nasıl |
|---|---|---|
| 0-5 dk | Merak uyandırma | Tarihçe sayfasından kısa bir hikâye: "Bu oyunu yüzlerce yıl önce toprağa kuyu kazıp çakıl taşıyla oynuyorlardı." |
| 5-15 dk | Kurallar | Bu sayfadaki 5 kuralı sırayla ▶ Göster ile oynatın. Her kuraldan sonra bir öğrenciye "Sen dene" dedirtin. |
| 15-20 dk | Sınıf soruları | Yukarıdaki soruları tahtada çözün. Önce tahmin, sonra dokunma. |
| 20-35 dk | İkili oyun | Aynı cihazda iki öğrenci tahtada oynasın, sınıf izlesin. Ayarlarda Elle ve Öğretici: Açık seçili olsun. Sınıfta mangala takımlarınız (ahşap ya da plastik) varsa sıralar ikişer ikişer oynasın. |
| 35-40 dk | Toparlama | "Hangi kural en çok taş kazandırdı?" sorusu. Bir sonraki derse sınıf turnuvası duyurusu. |
Sonraki derslerde Taktikler sayfasındaki örneklerle devam edebilir, Turnuva sayfasından akıllı tahtada puanlı bir sınıf turnuvası düzenleyebilirsiniz.
Kuralları öğrendin, şimdi oyna!
Bilgisayara karşı Kolay seviyeden başla, öğretici ipuçları seni yönlendirsin.
Gazi Mangala — Kural Kartı
2 oyuncu · 12 kuyu, 2 hazine · her kuyuda 4 taş (48 taş) · taşlar saat yönünün tersine dağıtılır · sağındaki hazine senindir.
- Dağıt: Kendi kuyundaki taşların hepsini al. İlk taşı aynı kuyuya, kalanları sırayla birer birer bırak. Tek taş varsa yandaki kuyuya gider. Rakibin hazinesini atla.
- Bir hamle daha: Son taş kendi hazinene düşerse bir daha oyna.
- Çift yap, al: Son taş rakibin kuyusunu çift sayı yaparsa (2, 4, 6…) o kuyudaki taşların hepsi senin.
- Boş kuyu: Son taş kendi boş kuyuna düşer ve karşıda taş varsa, ikisini birden al.
- Son: Kuyuları ilk boşalan, rakibin kuyularında kalan taşları da alır. 25 taş kazandırır.
gazikirtasiye.com · Gazi Mangala